Nhà trường và doanh nghiệp – cách hiểu – cách làm

1. Đặt vấn đề:

Bất kỳ chương trình đào tạo nào, trong cấu tạo của nó đều có sự cân đối giữa lý thuyết và thực hành, thực tập. Tùy theo cấp độ, trình độ đào tạo và lĩnh vực ngành nghề đào tạo mà sự cân đối giữa lý thuyết và thực hành có sự khác nhau về tỷ lệ như 3/7, 5/5 hoặc 7/3 …

Tuy vậy không phải trường đào tạo nào cũng phải có đầy đủ cơ sở thực hành, thực tập cho học sinh, sinh viên của mình. Các trường đào tạo chỉ cần có vừa đủ các cơ sở thực hành, thí nghiệm phục vụ cho giảng dạy lý thuyết và thực hành các thao tác, kỹ năng cơ bản nghề cho học sinh, sinh viên là được. Việc thực tập phải dựa vào các cơ sở của xã hội như các cơ quan, đơn vị hành chánh sự nghiệp, các doanh nghiệp ... có cùng lĩnh vực hoạt động với ngành nghề được đào tạo của học sinh, sinh viên.

Em Tố Quỳnh học sinh 3 tích cực cấp tp

Em Tố Quỳnh học sinh 3 tích cực cấp tp

Việc tổ chức cho học sinh, sinh viên thực tập tại các cơ sở nhất là ở các doanh nghiệp là yêu cầu không thể thiếu trong chương trình đào tạo. Thực hành, thực tập là một khâu quan trọng trong qui trình đào tạo, là công đoạn để đánh giá, kiểm định chất lượng đào tạo của nhà trường vừa giúp học sinh, sinh viên tự đánh giá về mình, vừa giúp nhà trường rà soát, điều chỉnh lại mục tiêu, nội dung, chương trình đào tạo ngày càng phù hợp hơn.

Liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp vì vậy là yêu cầu khách quan trên tinh thần nguyên lý giáo dục: "Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, giáo dục của nhà trường gắn liền với giáo dục của gia đình và giáo dục của xã hội" thực hiện phương châm: "Nhà trường đào tạo cái  xã hội cần chứ không phải đào tạo cái nhà trường có".

2. Một số khái niệm

- Liên kết là gì ?

Theo Từ điển Từ và ngữ Hán Việt, liên kết là "kết, buộc lại với nhau, gắn bó chặt chẽ với nhau" [3] hoặc rõ hơn liên kết là "kết lại với nhau từ nhiều thành phần hoặc tổ chức riêng lẽ nhằm mục đích nào đó" [4].

Các khái niệm trên cho thấy liên kết phản ánh các mối quan hệ chặt chẽ, ràng buộc nhau giữa các thành phần trong một tổ chức hay giữa các tổ chức khác nhau. Các khái niệm cũng chỉ ra rằng tính mục đích là tiêu điểm, là cơ sở hình thành sự liên kết. Có thể thấy rằng, liên kết sẽ tạo ra sức mạnh mới, trạng thái mới mà mỗi thành phần sẽ không có được khi chưa liên kết với nhau.

- Nội dung, điều kiện liên kết

Mục tiêu của liên kết là nhằm thỏa mãn mong muốn chung, mong muốn cụ thể của từng thành phần, tổ chức tham gia liên kết dưới dạng các lợi ích như lợi ích kinh tế, lợi ích an ninh, an toàn, nâng cao vị thế, gia tăng nguồn lực...Có thể nói lợi ích là động lực cho liên kết.

Thành viên trong liên kết là các thành phần, các tổ chức độc lập, có tư cách pháp nhân, thuộc nhiều loại hình, tính chất hoạt động có thể rất khác nhau nhưng tương đồng nhau về mục đích chung làm nảy sinh nhu cầu liên kết.

Tuy vậy quan hệ liên kết giữa các thành phần, tổ chức cũng có những điều kiện nhất định của nó. Quá trình thực hiện liện kết nếu như mục đích chung đạt được và lợi ích cụ thể của từng thành viên liên kết cũng được thỏa mãn thì sự liên kết còn được động lực để tồn tại, phát triển. Nếu nhu cầu liên kết không còn hoặc động lực liên kết mất đi thì sự liên kết khó có thể tồn tại. Ngoài ra nếu trong các thành viên xảy ra xung đột lợi ích hoặc thiếu công bằng, minh bạch, chân thành trong thực hiện các cam kết liên kết thì có nguy cơ liên kết cũng không còn. Đây là điều kiện bên trong mang tính nội tại đảm bảo cho sự tồn tại hay không của liên kết giữa các thành viên.

Về điều kiện bên ngoài của liên kết cho thấy nếu tư cách pháp nhân của các thành viên tham gia liên kết mất đi hoặc tính pháp lý của liên kết không còn thì liên kết cũng sẽ mất.

- Sản phẩm của liên kết

Quá trình liên kết nào cũng tạo ra sản phẩm, đó là các sản phẩm đã được hoạch định ra khi tiến hành liên kết như hàng hóa, dịch vụ là sản phẩm của  liên kết các doanh nghiệp; công trình khoa học công nghệ là sản phẩm liên kết của các cơ quan nghiên cứu, các nhà nghiên cứu; nguồn nhân lực là sản phẩm của liên kết đào tạo...

- Liên kết đào tạo

Theo từ điển Bách khoa Việt Nam: "Đào tạo là quá trình tác động đến một người nhằm làm cho người đó lĩnh hội và nắm vững tri thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách hệ thống nhằm chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng nhận một sự phân công nhất định, góp phần của mình cho việc phát triển xã hội, duy trì và phát triển nền văn minh của loài người" [5].

Vậy, liên kết đào tạo được hiểu là sự hợp tác giữa các bên tham gia để tổ chức thực hiện các chương trình đào tạo với những đối tượng, mục đích, nội dung đào tạo đã được thống nhất khi tiến hành liên kết.

Trong thực tế có nhiều dạng thức khác nhau trong thực hiện liên kết đào tạo như liên kết đào tạo giữa nhà trường với nhà trường; liên kết đào tạo giữa nhà trường với các trung tâm, viện nghiên cứu; liên kết đào tạo giữa nhà trường với doanh nghiệp...

Liên kết đào tạo giữa nhà trường tư thục và doanh nghiệp là sự hợp tác giữa một bên là nhà trường và một bên là doanh nghiệp để thực hiện các mục đích, chương trình đào tạo đã được hai bên xác lập.

- Vai trò của các bên trong thực hiện liên kết đào tạo

Trong liên kết đào tạo giữa nhà trường tư thục và doanh nghiệp, nhà trường đóng vai trò là đơn vị chủ trì, là đơn vị chịu trách nhiệm chính trong đào tạo như thực hiện nội dung, chương trình, chất lượng đào tạo, cấp chứng nhận, bằng cấp đào tạo cho người được đào tạo. Doanh nghiệp đóng vai trò là đơn vị phối hợp, hỗ trợ chịu trách nhiệm về tổ chức, quản lý, phục vụ cho quá trình đào tạo, sử dụng sản phẩm đào tạo...

3. Liên kết đào tạo giữa nhà trường tư thục và doanh nghiệp- Những thuận lợi và khó khăn trong thực hiện.

- Thuận lợi

Thuận lợi cơ bản có được là các văn bản của Chính phủ, của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có những qui định về giáo dục hướng nghiệp, về liên kết đào tạo là cơ sở pháp lý cho thực hiện liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp như:

Quyết định 126-CP ngày 19/3/1981 của Hội đồng Chính phủ về "Công tác hướng nghiệp và sử dụng hợp lý học sinh các cấp phổ thông cơ sở và phổ thông trung học tốt nghiệp ra trường"

Quyết định số 42/2008/QĐ-BGDĐT ngày 28/7/2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định về "Liên kết đào tạo trình độ trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học"

Ngoài ra, một số văn bản ban hành gần đây của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội về đào tạo nghề cũng góp phần thuận lợi cho thực hiện liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Các văn bản nói trên đã mở lối cho việc thực hiện hướng nghiệp, sử dụng học sinh tốt nghiệp ra trường, thực hiện liên kết đào tạo, trong đó có nội dung thực hiện liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Trong quá trình thực hiện, việc tổ chức liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp ngày càng trở nên phổ biến. Các hình thức liên kết ngày càng đa dạng hơn, hiệu quả liên kết nhìn chung có chuyển biến tốt hơn. Điều quan trọng là cả nhà trường và doanh nghiệp ngày càng nhận thức rõ hơn quan điểm: Liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp là quyền lợi, là trách nhiệm của cả hai bên.

- Khó khăn

Có nhiều khó khăn khách quan, chủ quan trong thực hiện liên kết đào tạo giữa nhà trường tư thục và doanh nghiệp hiện nay.

Khó khăn khách quan như: Các văn bản pháp luật nhằm phát huy, khuyến khích liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp còn thiếu, chưa đủ đáp ứng yêu cầu; nhu cầu xã hội về liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp còn thấp. Ít có các hoạt động đúc kết, nhân rộng các điển hình tiên tiến, các mô hình tốt về liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Khó khăn chủ quan như: Các nhà trường chậm chuyển đổi tư duy và xây dựng cơ chế mới "Nhà trường đào tạo cái xã hội cần chứ không đào tạo cái nhà trường có". Một số trường đào tạo chưa nghiêm túc thực hiện phương châm:      " Nói không với đào tạo kém chất lượng" . Trong đào tạo và sử dụng nhân lực cả nhà trường và doanh nghiệp còn tách rời nhau. Mối quan hệ giữa người cung ứng và người sử dụng lao động rất hờ hững.

Các thuận lợi và khó khăn kể trên đã có nhiều ảnh hưởng tích cực và tiêu cực trên kết quả đào tạo nguồn nhân lực trong thời gian qua như:

Tích cực:

-Số lượng các trường đào tạo và các ngành nghề đào tạo gia tăng đáng kể trong nhiều lĩnh vực nhất là dịch vụ.

- Số lượng học sinh, sinh viên ra trường đáp ứng được yêu cầu bố trí sử dụng lao động của xã hội và các doanh nghiệp nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển nhiều trong giai đoạn vừa qua.

-Việc bố trí thực hành, thực tập cho học sinh, sinh viên tại các cơ sở, các doanh nghiệp được dễ dàng thuận lợi hơn, đảm bảo theo quy trình đào tạo hàng năm của các trường.

Tiêu cực:

- Đào tạo nhiều thầy, ít thợ.

- Chất lượng đào tạo trên nhiều ngành nghề và một số trình độ chưa đáp ứng yêu cầu của nhà sử dụng lao động. Nhiều doanh nghiệp sau khi tuyển dụng phải đào tạo lại. Một số doanh nghiệp từ chối tuyển dụng hàng loạt sau phỏng vấn, kiểm tra tay nghề của các ứng viên là học sinh, sinh viên tốt nghiệp ra trường.

- Hầu hết các trường đào tạo không đủ thông tin về nhu cầu sử dụng lao động của xã hội, sự chuyển đổi công nghệ của doanh nghiệp nên không gắn đào tạo với sử dụng. Mặc dù đây là trách nhiệm của các cơ quan cân đối vĩ mô là chính nhưng các nhà trường cũng có một phần trách nhiệm của mình về thực hiện chất lượng đào tạo, thực hiện yêu cầu đào tạo cho xã hội.

4. Biện pháp nâng cao hiệu quả liên kết đào tạo.

Để nâng cao hiệu quả liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp cần có các biện pháp phù hợp, cụ thể của từng trường đào tạo với các doanh nghiệp liên kết. Đó là công việc của nhà trường và doanh nghiệp phải thực hiện trong từng mối quan hệ liên kết với nhau. Tuy vậy, trong khuôn khổ hội thảo và ở bài viết này chúng tôi xin đề xuất các biện pháp chung về nâng cao hiệu quả liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp. Vì vậy biện pháp là có tính tham khảo.

4.1. Các hình thức liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp

Có nhiều hình thức liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp. Trong thực tiễn thường có 6 hình thức cơ bản theo sơ đồ sau:

- Thực hành, thực tập: Là hình thức liên kết thường xuyên giữa nhà trường và doanh nghiệp thực hiện qui trình đào tạo.

- Tuyển dụng sau đào tạo: Là hình thức liên kết giữa người cung ứng và người sử dụng lao động.

- Tuyển dụng trước đào tạo sau: Doanh nghiệp tuyển dụng công nhân và gửi cho nhà trường liên kết đào tạo theo yêu cầu.

- Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng tập trung tại doanh nghiệp: Doanh nghiệp tổ chức cập nhật, bồi dưỡng tay nghề, kiến thức cho công nhân doanh nghiệp mình và mời nhà trường đến truyền đạt, chuyển giao.

- Xây dựng điều chỉnh chương trình đào tạo: Nhà trường tư thục giới thiệu qui trình, mục tiêu đào tạo, doanh nghiệp góp ý điều chỉnh bổ sung theo yêu cầu sử dụng lao động.

- Hỗ trợ đào tạo: Doanh nghiệp có những hình thức hỗ trợ đào tạo như hỗ trợ cơ sở vật chất, tham quan nơi sản xuất, báo cáo chuyên đề, cấp học bổng cho học sinh, sinh viên…

Nhà trường và doanh nghiệp có thể liên kết thực hiện một hay nhiều các hình thức nói trên. Tùy theo nhu cầu liên kết.

Quá trình thực hiện sẽ có hợp đồng, cam kết, bản ghi nhớ để có tính pháp lý cho liên kết và thống nhất các biện pháp tổ chức quản lý rõ ràng phù hợp để thực hiện.

4.2. Các biện pháp nâng cao hiệu quả liên kết đào tạo:

1/ Chuyển đổi mạnh mẽ nhận thức, xây dựng năng lực thực hiện phương châm: " Nhà trường đào tạo cái xã hội cần chứ không đào tạo cái nhà trường có" .

Biện pháp thực hiện như sau:

  • Thứ nhất là tiếp tục làm chuyển đổi nhận thức, đổi mới tư duy về vai trò của nhà trường trong đào tạo, nhất là trong các cấp lãnh đạo nhà trường.
  • Thứ hai là tập huấn, bồi dưỡng xây dựng được năng lực của nhà trường đủ điều kiện đáp ứng yêu cầu của phương châm khi phát hiện nhu cầu của xã hội, cái mà xã hội và doanh nghiệp cần trong đào tạo cho dù đó là một yếu tố mới bổ sung trong chuẩn đầu ra của một nghề hay cần phải mở ra một ngành nghề mới.

2/ Xây dựng mối quan hệ thường xuyên giữa nhà trường với doanh nghiệp liên kết.

Thường xuyên, định kỳ có tiếp xúc tìm hiểu nhu cầu, mong muốn của doanh nghiệp trong thực hiện liên kết đào tạo để xây dựng chuẩn đầu ra vừa đáp ứng yêu cầu chung của chuẩn vừa có thể đáp ứng các yêu cầu riêng của doanh nghiệp trong liên kết. Thực hiện quy trình, hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp cho cải tiến chương trình đào tạo có liên quan đến nội dung liên kết.

3/ Nâng cao trách nhiệm, đảm bảo quyền lợi hai bên trong thực hiện liên kết.

Thực hiện nghiêm túc hợp đồng, cam kết trách nhiệm của mỗi bên, điều chỉnh, xử lý kịp thời các bất hợp lý nảy sinh đảm bảo cho mỗi bên thực hiện đúng trách nhiệm, tôn trọng và đảm bảo quyền lợi của các bên như cam kết

4/ Đánh giá kết quả, đúc kết kinh nghiệm trong thực hiện liên kết.

Định kỳ hoặc khi cần thiết cần có đánh giá, đúc kết kinh nghiệm để cải tiến, điều chỉnh, mở rộng phạm vi liên kết.

Các biện pháp nêu trên hợp thành hệ thống nâng cao hiệu quả liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp. Các biện pháp có mối quan hệ tương tác nhau, trong đó, biện pháp 1 có vai trò quan trọng hàng đầu, biện pháp 3 là biện pháp trung tâm, động lực của liên kết có vai trò làm cho liên kết tồn tại, phát triển. Các biện pháp 2 và 4 là những biện pháp bổ trợ thức đẩy, bổ sung cho các biện pháp trong hệ thống.

Nguồn: 
NGƯT. TS. Phạm Văn Khanh Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tiền Giang

(Trường Ngô Thời Nhiệm Theo mô hình trường Tư thục chất lượng cao)

Danh sách các CLB Năng Khiếu, Thể Chất - nơi ươm mầm những tài năng tương lai

Câu Lạc Bộ Tiếng Anh

Câu Lạc Bộ Hóa Học

Câu Lạc Bộ Vật Lý

Câu Lạc Bộ Mỹ Thuật

Câu Lạc Bộ Âm Nhạc

Câu Lạc Bộ Toán Học

Câu Lạc Bộ Tin Học

Câu Lạc Bộ Bơi Lội

Câu Lạc Bộ Bóng Chuyền

Câu Lạc Bộ Bóng Rổ

Câu Lạc Bộ Bóng Đá

Câu Lạc Bộ Cầu Lông

CÂU LẠC BỘ
THỂ CHẤT
NĂNG KHIẾU

Cơ sở chính

Phân hiệu Gò Vấp

 

Phân hiệu Bình Tân

  • 73/8 Võ Văn Kiệt, KP 2, P. An Lạc,
    Q. Bình Tân, Tp. HCM
  • Điện thoại: (028) 3636 0025 - (028) 3636 0028
  • truong@ngothoinhiem.edu.vn

 

Mầm non Tp. Thủ Đức

  • 78/30B Hồ Bá Phấn, P. Phước Long A,
    Tp. Thủ Đức, Tp. HCM
  • Điện thoại: (028) 6264 0888
  • mamnon@ngothoinhiem.edu.vn

 

Cơ sở Bình Dương

  • Lô M2, Lý Thái Tổ, P. Hòa Phú,
    Tp. Thủ Dầu Một, Bình Dương
  • Điện thoại: (027) 4388 0088
  • truong@ngothoinhiem.edu.vn

 

Mầm non Bình Dương

  • Lô L12, Lý Thái Tổ, P. Hòa Phú,
    Tp. Thủ Dầu Một, Bình Dương
  • Điện thoại: (027) 4388 0099
  • mamnon@ngothoinhiem.edu.vn