Danh sĩ Ngô Thì Nhậm (1746 -1803)

TÊN GỌI - XUẤT THÂN

- Ngô Thì Nhậm (1746 -1803), còn gọi là Ngô Thời Nhiệm. Tự là Hy Doãn, hiệu Đạt Hiên.

- Ông là danh sĩ, nhà văn đời hậu Lê -Tây Sơn, người có công lớn trong việc giúp triều Tây Sơn đánh lui quân Thanh. Ông xuất thân trong gia đình vọng tộc chốn Bắc Hà. Cùng với cha là Ngô Thì Sĩ nổi tiếng văn chương trong thiên hạ lúc bấy giờ.

Ngô Thì Nhậm (1746 -1803)

Danh sĩ Ngô Thì Nhậm (1746 -1803)

SỰ NGHIỆP HIỂN HÁCH

Ngô Thì Nhậm – bậc tài trí hơn người: Thông minh, học giỏi, sớm có những công trình về lịch sử. Ông thi đỗ giải nguyên năm 1768, rồi tiến sĩ tam giáp năm 1775. Sau khi đỗ đạt, ông được bổ làm quan ở bộ Hộ dưới triều Lê - Trịnh, được chúa Trịnh Sâm rất quý mến. Năm 1778 làm Đốc đồng Kinh Bắc và Thái Nguyên. Đời văn Ngô Thời Nhiệm nổi tiếng với các tác phẩm: Hải Dương chí lược; Hy Doãn thi văn tập; Xuân Thu quản kiếm…

Ngô Thì Nhậm - con người thức thời: Triều đình vua Lê lẫn chúa Trịnh đề sắp sụp đỗ. Năm 1788, Nguyễn Huệ ra Bắc lần hai, xuống lệnh "Cầu Hiền" tìm kiếm quan lại của triều cũ ra giúp sức. Ngô Thì Nhậm cùng nhiều danh sĩ Bắc Hà đã đầu quân cho nhà Tây Sơn. Sử cũ viết, khi được Ngô Thì Nhậm giúp sức, Nguyễn Huệ mừng mà rằng: "Thật là trời để dành ông cho ta vậy", và phong cho ông chức Tả thị lang bộ Lại, sau lại thăng làm thượng thư bộ Lại - chức vụ cao cấp nhất trong Lục bộ.

Ngô Thì Nhậm – Một công thần. Cuối năm Mậu Thân (1788) do vua Lê Chiêu Thống cầu viện, 29 vạn quân Thanh kéo sang Đại Việt, với chiêu bài diệt Tây Sơn dựng lại nhà Lê. Ngô Thì Nhậm đã có kế lui binh về giữ phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn (Ninh Bình) góp phần làm nên chiến thắng của nhà Tây Sơn. Năm 1790, vua Quang Trung đã giao cho Ngô Thì Nhậm giữ chức Binh bộ thượng thư.Tuy làm ở bộ Binh,nhưng Thì Nhậm chính là người chủ trì về các chính sách và giao dịch ngoại giao với Trung Hoa. Ông là người đứng đầu một trong những sứ bộ ngoại giao sang Trung Hoa.

NỖI ĐAU VÀ KHÍ CHẤT

Nỗi đau: Sau khi vua Quang Trung mất, ông không còn được tin dùng, quay về nghiên cứu Phật học. Nguyễn Ánh tiêu diệt nhà Tây Sơn, tiến hành cuộc trả thù man rợ. Ngô Thì Nhậm cùng nhiều võ tướng triều Tây Sơn như Trần Quang Diệu, Bùi Thị Xuân... bị tra tấn, hành hình.

Khí chất: Thấy Đặng Trần Thường khúm núm van nài mình tiến cử với triều Tây Sơn, làm mất phong độ của kẻ sĩ, Ngô Thì Nhậm thét bảo Thường: “Ở đây cần dùng người vừa có tài vừa có hạnh, giúp vua cai trị nước. Còn muốn vào luồn ra cúi thì đi nơi khác”. Đặng Trần Thường hổ thẹn ra về, rồi vào Nam theo Nguyễn Phúc Ánh. Nhà Tây Sơn mất, Ngô Thì Nhậm bị giải về Hà Nội để bị xử phạt đánh bằng roi ở Văn Miếu. Chủ trì cuộc phạt đánh đòn đó là Đặng Trần Thường. Vốn có thù riêng, Đặng Trần Thường kiêu hãnh ra vế câu đối cho Ngô Thì Nhậm:

“Ai công hầu, ai khanh tướng, vòng trần ai, ai dễ biết ai”

Ngô Thì Nhậm khảng khái đáp:

“Thế Chiến Quốc, thế Xuân Thu, gặp thời thế, thế thời phải thế”

Đặng Trần Thường dùng roi tẩm thuốc độc đánh ông, bắt ông phải sửa lại bốn chữ cuối vế đối "thế đành theo thế". Ngô Thì Nhậm thà chết quyết không nói lại, khảng khái giữ vững khí tiết và quan điểm sống của mình.

NIỀM TỰ HÀO CỦA MỘT NGÔI TRƯỜNG:

Trường TH,THCS và THPT Ngô Thời Nhiệm tự hào mang tên một danh nhân nổi tiếng lịch sử. Toàn thể giáo viên và học sinh của trường Ngô Thời Nhiệm quyết tâm noi gương Ông. Cả một tập thể sư phạm đang nỗ lực rèn luyện đạo đức, trí tuệ, bản lĩnh, tài năng để hoàn thành sứ mệnh trồng người vinh quang và cao cả.

Trường TiH, THCS, THPT Ngô Thời Nhiệm Tp. HCM

  • Ngô Thời Nhiệm
    65D Hồ Bá Phấn, P.Phước Long A
    Q. 9, TP.HCM
  • Điện thoại: (028) 37310522
    Fax: (028) 37311523
  • truong@ngothoinhiem.edu.vn

Trường Mầm non Ngô Thời Nhiệm Quận 9, TP.HCM

  • Mầm non Ngô Thời Nhiệm
    78/2 Hồ Bá Phấn, P. Phước Long A
    Quận 9, TP.HCM
  • Điện thoại: 028.62640888
    Fax: (028) 37311523
  • mamnon@ngothoinhiem.edu.vn

Trường Ngô Thời Nhiệm phân hiệu Gò Vấp, Tp.HCM

  • Ngô Thời Nhiệm
    2A Phan Văn Trị, P.10
    Q. Gò Vấp, TP. HCM
  • Điện thoại: 028 6272 2525
    Fax: (028) 37311 523
  • truong@ngothoinhiem.edu.vn

Trường TiH, THCS, THPT Ngô Thời Nhiệm Bình Dương

  • Ngô Thời Nhiệm
    Lô M2, Lý Thái Tổ, phường Hòa Phú
    TP. Thủ Dầu Một, Bình Dương
  • Điện thoại: 0274.3 88 0088
    Fax: 0274 37311523
  • truong@ngothoinhiem.edu.vn